Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Në mbrëmjen e 9 nëntorit 1989, Muri i Berlinit prej 155 kilometrash rreth enklavës demokratike të Berlinit Perëndimor u hap dhe më pas u shemb, e së bashku me të edhe sistemi komunist i Gjermanisë Lindore. 11 muaj pas rënies së Murit të Berlinit, Gjermania u ribashkua. Ishte një ngjarje që pati ndikim në të gjithë popujt e botës, por veçanërisht në Evropën Lindore, ku sistemet komuniste ranë njeri pas tjetrit.

Që prej atëhere, të gjitha këto vende janë përpjekur të ballafaqojnë të kaluarën komuniste, por më e sukseshmja prej tyre ka qënë vetë Gjermania, duke filluar me hapjen e dosjeve të Stasit dhe gjykimin e udhëheqjes komuniste për krimet e kryera gjatë diktaturës.  Një rol të madh pati edhe opozita gjermanolindore.  Vende të tjera ende jetojnë me haluçinacionet e asaj periudhe të zymtë, pa patur kurajon civile ta dënojnë plotësisht atë dhe të bëjnë publike të vëretën e asaj që ndodhi për mëse ngjysmë shekulli dhe si e pse ndodhi. Madje, ka edhe nga ata që çuditërisht mendojnë se jeta ishte më e mirë në atë periudhë.

Pak pas mesnatës së 13 gushtit 1961, qeveria e Republikës Demokratike Gjermane, siç vetquhej ajo, u dha urdhër më shumë se 40 mijë ushtarëve dhe policëve gjermano-lindorë të rrethonin me tela me gjemba kufirin, duke lënë vetën 13 pika kalimi për në Berlinin Perëndimor. 10 mijë kilometra tela u shtrinë në perimetrin prej 155 kilometrash të Berlinit Perëndimor. Muri u përfocua herë pas here dhe deri në vitin 1989 ai numëronte 45 mijë blloqe betoni dhe 302 kulla vëzhgimi.  71 tunele numërohen të jenë ndërtuar nën Murin e Berlinit, shumica nga perëndimi në lindje, nga ata që kishin arritur të arratiseshin dhe më pas ishin përpjekur të shpëtonin edhe pjesëtarët e tjerë të familjeve të tyre. 

Opinioni perëndimor shprehu indinjatën e tij të fuqishme ndaj kësaj mendësie barbare.  Në qershor të vitit 1963, Presidenti i Shteteve të Bashkuara, John F. Kennedy vizitoi Berlinin Perëndimor, ku mbajti një fjalim të fuqishëm kundër ngritjes së Murit. “Në botën e lirisë, pronuncimi më me krenari ishte ‘Jam berlinez’, tha presidenti Kennedy. Ky fjalim konsiderohet një nga momentet më të shënuara të Luftës së Ftohtë.

Në vitin 1987, një tjetër president i Shteteve të Bashkuara, Ronald Reagan, vizitoi Berlinin, nga ku i bëri thirrje udhëheqësit sovjetik Mikhail Gorbachev t’i jepte fund ndarjes së qytetit. “Sekretar i Përgjithshëm Gorbachev, nëse synon paqen, nëse synon begatinë për Bashkimin Sovjetik dhe Evropën Lindore, nëse synon liberalizimin, eja tek kjo portë. Zoti Gorbachev, hape këtë portë. Zoti Gorbachev, shëmbe këtë mur”.

Nga ajo barierë e zymtë e lirisë, në anën e Lindjes, në Berlin ka mbetur tani vetëm ajo që quhet Galeria Lindore, një pjesë muri me gjatësi 1300 metrash, i dekoruar në vitin 1990 nga 118 artistë nga 21 vende. Galeria u shpall monument historik nga Bashkia e Berlinit në vitin 1992, ndërsa pjesa tjetër e Murit që rrethonte Berlinin Perëndimor është e shënuar me gurë përgjatë vijës ku dikur ngrihej ai, si kujtesë e përherëshme e asaj që nuk duhet harruar për të mos u përsëritur.

Shifrat për numrin e atyre që u vranë deri në shembjen e Murit janë të ndryshme. Prokurorët e Berlinit thonë se 270 vetë u vranë gjatë tentativës për t’u arratisur, duke kapërcyer murin, duke kaluar nën të, ose nëpërmjet pikave të kalimit, 3200 u arrestuan kur po përpiqeshin të kalonin Murin, 5000 gjermano-lindorë arritën të shkonin në Berlinin Perëndimor dhe më shumë se 75 mijë qytetarë u burgosën për tentativë arratisjeje nga Gjermania Lindore.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Në raportin e 2009-s të Komisionit Evropian për Shqipërinë thuhet se pamja e përgjithshme e marrëdhënieve të Bashkimit Evropian me këtë vend është inkurajuese dhe Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit, që hyri në fuqi këtë vit, në përgjithësi po ecën normalisht. Raporti vë në dukje një sërë arritjesh në forcimin e institucioneve demokratike, por ende mbetet shumë për t’u bërë dhe një prej aspekteve më problematike është gjyqësori.

Pavarësia e institucioneve shtetërore, sidomos e gjyqësorit, duhet të përforcohet, por pak përparim është bërë për zbatimin e reformës së gjyqësorit, thekson raporti. Përpjekjet e qeverisë për të kufizuar pavarësinë e gjyqësorit e kanë politizuar debatin dhe kanë penguar përparimin. Raporti trajton në veçanti shprëthimin e depos së municionit në Gërdec në mars të 2008. Zyra e Prokurorit të Përgjithëshëm përfudoi hetimet e saj për shpërthimin dhe akuzat ndaj 29 zyrtarëve, përfshirë ministrin e Mbrojtjes iu paraqitën Gjykatës së Lartë.

Gjyqi u shty disa herë për çështje procedurale, vë në dukje raporti, dhe gjykata vendosi në muajin shtator ta pushonte çështjen kundër ish ministrit të Mbrojtjes, Fatmir Mediu, për shkak të imunitetit të tij si anëtar i parlamentit. Për të garantuar besueshmërinë në luftën kundër korrupsionit, thuhet në raportin e Komisionit Evropian, është i nevojshëm një proces i drejtë dhe transparent për të dënuar të gjithë personat përgjegjës, pavarësisht nga pozita që mbajnë.

Përsa i përket përmbushjes së kritereve politike për pranimin e vendit në Bashkimin Evropian, përparimi ka vazhduar dhe zgjedhjet e 28 qershorit 2009 përmbushën shumicën e angazhimeve ndaj OSBE-së, por Shqipëria nuk përmbushi standardet më të larta për zgjedhjet demokratike.  Reporti thekson se kultura e dialogut mes partive kryesore politike degradoi para zgjedhjeve, gjë që pengoi përparimin e reformave në aspkete kyçe, si gjyqsori.  Në përgjithësi, dialogy politik, një nga përparësitë themelore të partneritetit evropian, duhet të vihet në rrugë të mbarë,  rekomandon raporti.

Shqipëria ka përparuar në përafrimin e legjislacionit, politikave dhe kapaciteteve të saj me standardet evropiane.  Në muajin prill të 2009-s, Shqipëria paraqiti kërkesën për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian.  Për përmbushjen e kësaj aspirate thuhet në raportin e Këshillit të Evropës, vendi duhet të bëjë më shumë, veçanërisht lidhur me shtetin e të drejtës dhe luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Raporti trajton edhe çështjen e pronësisë dhe vë në dukje se është bërë pak përparim për konsolidimin e të drejtave të pronës. Pasiguria për këto të drejta, thekson raporti, pengon zhvillimin e tregut funksional të tokës dhe i mban investimet e huaja nën potencialin që ka vendi. Komisioni Evropian vlerëson hapat e Shqipërisë drejt një ekonomie funksionale tregu, megjithëse rritja ekonomike u ngadalësua këtë vit për shkak të krizës ekonomike globale.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Qytetari më i famshëm në botë i Çikagos, Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Barak Obama, është vënë në krye të përpjekjeve që qyteti të mirëpresë Lojrat Olimpike verore të 2016. Zoti Obama merr pjesë më 2 tetor 2009 në takimin e Komisionit Ndërkombëtar Olimpik në Kopenhagë në mbështetje të Çikagos për t’u bërë mikpritësi i këtyre lojrave. Vendimi i tij për të qënë presidenti i parë amerikan që mban fjalim para Komisionit Olimpik është një nder i madh për lëvizjen olimpike, por një mbështetje edhe më e madhe për Çikagon.

Presidenti Obama e mori vendimin për të shkuar në Kopenhagë vetëm kur Mbreti Huan Karlos i Spanjës, Presidenti i Brazilit Luis Inacio Lula De Silva dhe Kryeministri i Japonisë Jukio Hatojama kishin deklaruar se do të ndodheshin në Kopenhagë ditën që Komisioni Olimpik do të votojë për qytetin ku do të mbahen Lojrat Olimpike Verore të 2016 mes katër kandidatëve, Çikagos, Rio Dezhaneiros, Madridit dhe Tokios. Secili prej qyteteve do të paraqesë për 70 minuta argumentet e tij para anëtarëve të Komisionit se pse ai është më i miri për t’u zgjedhur. Anëtarët e Komisionit do të votojnë pasdite për fituesin.

Prania e Presidentit Obama pritet të ndikojë tek disa anëtarë të Komisionit Olimpik të ndërojnë mendim dhe t’ia japin votën Çikagos, të entuziasmuar që kanë rastin të shohin nga afër Presidentin amerikan. Zoti Obama ka qënë mbështes i flaktë i kandidaturës së Çikagos që kur ishte senator i Illinoit dhe javët e fundit ai ka bërë telefonata të shumta për të ndihmuar që ky qytet, të cilin ai e bëri vendbanimin e tij, të ketë shanse më të mira për të fituar.

Ndërkohë, zonja e parë Mishell Obama mbërriti në Kopenhagë më 30 shtator 2009 për të shprehur mbështetjen për qytetin e saj të lindjes që të fitojë garën për të organizuar Lojrat Olimpike të 2016. Si kryetare e delegacionit të Çikagos dhe përfaqësuese e presidentit amerikan, deri kur ai të shkojë në Kopenhagë më 2 tetor, ajo ka në plan të takohet me sa më shumë anëtarë të Komisionit Ndërkombëtar Olimpik për t’i bindur ata të votojnë për Çikagon.

Zonja Obama ka avantazhin se i njeh mirë lagjet e Çikagos ku mund të mbahen Lojrat Olimpike, pasi u rrit në zonën jugore të qytetit dhe jetoi jo larg stadiumit olimpik para se të vendosej në Uashington. Gazmore, elegante dhe tepër e sukseshme, ajo është mes atyre pak njerëzve që mund të rivalizojnë popullaritetin e bashkëshortit të saj, Presidentit Barak Obama.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Në një incident të pazakontë në Kongresin amerikan, anëtari i Dhomës së Përfaqësuesve, Joe Wilson, republikan nga Karolina e Jugut, i la të habitur shumë vëzhgues kur i tha “ti gënjen” Presidentit Barak Obama në mes të fjalimit të mërkurën më 9 shtator 2009. Presidenti po fliste për reformën në shëndetësi në një sesion të përbashkët të të dy dhomave të Kongesit në të cilin tha se ligjet për kujdesin shëndetësor nuk u ofrojnë mbulim falas imigrantëve të paligjshëm.

Pak pasi Presidenti Obama përfundoi fjalimin, zoti Wilson i telefonoi Shtëpisë së Bardhë me një apologji për komentin e tij “të papërshtatshëm dhe për të ardhur keq”, siç u shpreh ai, dhe tha më pas se Presidenti “pranoi apologjinë time dhe çështja është e mbylluar”. Sipas zotit Wilson, zyrtarët e administratës e mirëpritën me mirënjohje apologjinë dhe theksuan nevojën për “një diskutim të qytetëruar” të çështjeve.

Megjithatë, e ndarë në linja partiake, Dhoma e Përfaqësuesve miratoi të martën, më 15 shtator , një rezulutë qortuese me 240 vota pro dhe 179 kundër, për sjelljen e kongresmenit Wilson gjatë fajlimit të Presidentit Obama që po transmetohej nga televizioni në gjithë vendin. Rezoluta u hodh në votë me këmbënguljen e demokratëve, të cilët argumentuan se ligjvënësi nga Karolina e Jugut kishte shkelur rregullat bazë të mbledhjes dhe të sjelljes së qytetëruar me shpërthimin e tij ndaj Presidentit Obama. Republikanët e karakterizuan votimin të motivuar politikisht dhe humbje kohe e shpërdorim të parave të taksapaguesve.

Zyra e Historianit të Dhomës së Përfaqësuesve tha se rezoluta është akti i parë i tillë i Dhomës në historinë e saj 220 vjeçare që një anëtar i saj qortohet pse ngre zërin ndërsa Presidenti i Shteteve të Bashkuara mban fjalim. Rezoluta qortuese është më e lehta ndër masat disiplinore që mund të marrë Dhoma e Përfaqësuesve ndaj anëtarëve të saj, krahasuar me censurën dhe përjashtimin.

Dhe si të mos mjaftonte kjo, ish presidenti amerikan, Jimmy Carter, fitues i Çmimit Nobel të Paqes, iu bashkua zërave se racizmi është faktori kryesor në themel të pjesës më të madhe të kritikave ndaj Presidentit Obama. “Unë kam jetuar në Jug dhe e kam parë se Jugu ka evoluar dukshëm, por prirjet raciste ende janë të pranishme atje dhe për mendimin tij tani kanë nxjerrë krye përsëri”, tha zoti Carter në një intervistë televizive me kanalin televiziv NBC News më 15 shtator. Por Shtëpia e Bardhë i është shmangur këtij diskutimi. “Presidenti nuk beson se kritaikat ndaj tij e kanë burimin tek ngjyra e lëkurës”, tha sekretari i shtypit, Robert Gibbs dhe shtoi se zoti Obama nuk e ka diskutuar këtë çështje me zotin Carter.

Komentet e ish presidentit Jimmy Carter u bënë objekt kritikash nga shumë njerëz, mes tyre edhe ligjvënës afrikano-amerikanë dhe udhëheqës të këtij komuniteti në Shtetet e Bashkuara që thanë se të kritikosh politikat e presidentit nuk ka lidhje me racizmin. Komenti i zotit Carter se shpërthimi i kongresmenit Joe Wilson “ti gënjen” është i lidhur me racën, indinjoi edhe të birin e tij, Alan Wilson, veteran i luftës në Irak, i cili tha se “nuk ka asnjë dozë racizmi tek babai im. Ai as nuk qesh me anekdotat pa shije” që kanë të bëjnë me racën.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Me një gjuhë të ashpër dhe aspak të rezervuar, ish zv/presidenti i Shteteve të Bashkura, Richard Cheney, akuzoi Presidentin Barack Obama se po krijon “një precedent të tmerrshëm” me fillimin e hetimeve “tejet tendencioze, me motive politike ndaj administratës paraardhëse” dhe tepër të dëmshëm për sigurimin kombëtar amerikan. Analistët thonë se me këto kritika zoti Cheney vuri në diskutim aftësinë e zotit Obama për të qënë komandat i përgjithëshëm i forcave amerikane. Administrata Obama nuk ka reaguar ndaj kritikave të ish zv/presidentit.

Zoti Cheney u intervistua më 30 gusht 2009 nga “Fox News Sunday”, disa ditë pasi Prokurori i Përgjithëshëm, Eric Holder dha urdhër për fillimin e hetimeve të zyrtarëve të Agjencisë Qendrore të Zbulimit , CIA, që dyshohen se tejkaluan direktivat e administratës Bush për teknikat e pranueshme të marrjes në pyetje të të ndaluarve për terrorizëm. Urdhëri përkoi me raportin e inspektorit të përgjithëshëm të CIA-s për përdorimin e të ashtuquajturave “tenika të avancuara hetimi” në vitit pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara.

Ish zv/presidenti amerikan tha se këto teknika ishin “absolutisht esenciale” për t’u nxjerrë informacione të ndaluarve duke shtuar se hapja e hetimeve tani ndaj atyre që i kanë praktikuar ato, përbën një “akt indinjues politik” dhe një “goditje direkte për CIA-n”. Zoti Cheney iu shmang pyetjeve se çfarë duhet bërë me ata zyrtarë të CIA-s që mund të kenë shkelur ligjet në përdorimin e teknikave të hetimit, por ai sulmoi ashpër Presidentin Obama dhe Partinë Demokrate se janë të butë kur është fjala për sigurimin kombëtar amerikan. “Unë kam dyshime serioze rreth politikave të tij”, tha zoti Cheney, “dyshime serioze nëse ai i kupton si duhet dhe a është i përgatitur sa duhet për të bërë atë që është e nevojshme për të mbrojtur vendin”.

Gjithashtu, ai refuzoi të thoshte nëse do të bashkëpunojë në hetimet e Departamentit të Drejtësisë, duke u shprehur se “kjo varet nga rrethanat dhe nga veprimet që ata kanë kryer”. Zoti Cheny tha se Presidenti Obama duhet ta kishte ndalur Prokurorin e Përgjithëshëm Holder të jepte urdhër për hapjen e hetimeve, pasi Presidenti kishte premtuar që të mos bënte hetime ndaj personelit të CIA-s. Pa e ndalur aspak barazhin e kritikave, ish zv/presidenti amerikan tha se këto hetime, në një periudhë afatgjatë “do të dëmtojnë mundësitë tona për të patur njerëz në detyra të vështira, që të marrin vendime të vështira, pa patur frikë se si do t’i gjykojë ata administrata e ardhëshme”.

Dhoma e Përfaqësuesve e Kongresit amerikan ndërmori muajin e kaluar hetime për të përcaktuar nëse Agjencia Qendrore e Zbulimit, CIA, shkeli ligjin duke mos e informuar Kongresin për programin e saj sekret.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Senator Edward Moore Kennedy i shtetit Massachusetts, politikani që u bë i njohur si “luani liberal i Senatit” amerikan, një prej senatorëve më me influencë në historinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, vdiq më 25 gusht 2009 në shtëpinë e tij në Hyannis Port pas një beteje një vjeçare me kancerin në tru, në moshën 77 vjeçare.

“Ne humbën zemrën e pazëvendësueshme të familjes dhe dritën e gëzimit të jetës tonë, por frymëzimi i besimit, optimismi dhe këmbëngulja e tij do të jetojnë në zemrat tona përgjithmonë. Ai e donte këtë vend dhe e vuri gjithë jetën në shërbim të tij”, u shpreh familja në një njoftim për publikun.

“Për pesë dekada, praktikisht çdo ligj, nga avancimi i të drejtave civile e deri tek mirëqënia shëndetësore dhe ekonomike e amerikanëve, mbajnë emrin dhe janë rezultat i përpjekjeve të tij”, tha Presidenti Barak Obama, i cili ndodhej për pushime në Martha’s Vineyard, në brigjet e Massachusetts.

Kennedy dhe mbesa e tij Caroline, e bija e ish presidentit John Kennedy, i tronditën demokratët në janar të vitit 2008, kur shprehën mbështetjen e tyre për Senatorin Barak Obama si kandidat i partisë për president dhe jo Senatoren Hillary Rodham Clinton. Pas fitores së Obamës në nëntor, Kennedy u shpreh me fjalët e vëllait të tij John, duke deklaruar: “Bota po ndryshon. Mënyrat e vjetra nuk funksionojnë… Ka ardhur koha për një gjeneratë të re udhëheqësish”.

Në fundjavën e inaugurimit të tij si president në vitin 1961, rreth 50 vjet më parë, John Kennedy, i dha vëllait më të vogël një kuti cigaresh me mbishkrimin e gdhendur “Dhe i fundit do të jetë i pari”. Asnjeri prej tyre nuk e dinte atëhere, atë që dimë ne sot, se në çfarë formash kjo profeci do të bëhej realitet.

Për rreth 50 vjet në Senatin amerikan, Kennedy shërbeu krahas dhjetë presidentëve, mes të cilëve edhe vëllai i tij, John Fitzgerald Kennedy. Ishte një kohë 40 vjet më parë, kur ngjau sikur më i riu i të katër vëllezërve Kennedy, Tedi, siç e thërrisnin zakonisht atë, do të ndiqte rrugën e familjes për të shkuar në Shtëpinë e Bardhë. Por të gjithë ata që të paktën e ushqenin këtë iluzion gabuan, Ted Kennedy nuk do të bëhej kurrë president i Shteteve të Bashkuara. Dobësitë e tij dhe ndoshta më tepër aksidenti i Chappaquiddick-ut ishin pengesa që edhe forca e karakterit të tij nuk mundën t’i kapërcenin. Tentativa e tij e vetme për Shtëpinë e Bardhë përfundoi me humbje në vitin 1980.

Shumë thonë se heqja dorë nga synimi për t’u bërë president, i hapi atij rrugën për të shpalosur talentet si politikan, duke u bërë një nga ligjvënësit më të mëdhenj në historinë amerikane. Kur presidentëve u përfundon mandati në Shtëpinë e Bardhë, shumica japin leksione, shkruajnë libra, luajnë golf dhe bëjnë para. Madje, ndonjë prej tyre fiton edhe Çmimin Nobel, si Jimmy Carter. Por të gjithë ata thonë me bindje të plotë se asgjë e tillë nuk mund ta zëvendëzojë forcën e pushtetit.

Dhe meqënëse Edward Kennedy nuk përfundoi kurrë në Shtëpinë e Bardhë, ai nuk përjetoi as edhe hijen pas-presidenciale. Në fakt, deri në momentin e vdekjes, ai kishte kaluar 46 vjet në Kongresin amerikan, kohë mjaft e gjatë për të lënë gjurmë të pashlyeshme në gjithçka, nga Akti për të Drejtën e Votës i vitit 1965 deri tek Akti Edward M. Kennedy në Shërbim të Amerikës i vitit 2009, një ligj për programe në shërbim të komuniteteve në mbarë vendin. Gjatë viteve Kennedy ka qënë një forcë mbështetëse për Aktin e Lirisë së Informacionit, Aktin e Sigurimit në Punë dhe Aktin për Amerikanët me të Meta Fizike. Ai ndihmoi disidentët e lindjes dhe luftoi kundër aparteidit. Por mbi të gjitha, për katër dekada ai drejtoi një kryqëzatë të vërtetë për sigurimet dhe kujdesin shëndetësor.

Në bazë të ligjit të shtetit Massachusetts, zëvendësi i Senatorit Kennedy do të caktohet përmes zgjedhjeve të posaçme. Në aktin e tij të fundit publik, senatori u bëri thirrje zyrtarëve të shtetit t’i japin Guvernatorit demokrat, Deval Patrick, pushtetin për të emëruar zëvendësin e përkohëshëm të tij. Por kjo nuk duket e realizueshme, gjë që i lë demokratët në Kongres me një votë më pak për disa muajt e ardhëshëm, ndërkohë që ata përpiqen për miratimin e reformës shëndetësore të Presidentit Obama.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Michael Jackson, një nga artistët më të adhuruar dhe më me influencë të të gjitha kohëve, lë pas një krijimtari gjigande në muzikën dhe kulturën popullore amerikane, me përmasat e një legjende të pavdekshme. Duke komentuar për humbjen e tij, Sër Howard Stringer, kryetar, shef ekzekutiv dhe president i korporatës Sony tha se “Michael Jackson ishte një poet-muzikant lirik i shkëlqyer i brezit të tij, një gjeni, muzika e të cilit pasqyroi pasionin dhe krijimtarinë e një epoke. Shprehja dhe magnetizmi i tij artistik e ndryshuan përjetësisht skenën e muzikës”.

Michael ishte nga ato talente mahnitëse që rallëherë vinë në jetë. Pesë nga albumet solo të Jackson-it, “Off the Wall”, “Thriller”, “Bad”, “Dangerous” dhe “HIStory” janë nga më të shiturit e të gjitha kohërave. Gjatë karierës së tij të jashtëzakonëshme, 13 nga këngët e tij zunë vendin e parë, u shitën 750 milion incizime të interpretimeve të tij në gjithë botën dhe ai u pëfshi dy herë në Hollin e Famës Rock and Roll-it. Jackson fitoi 13 çmime Grammy, mes tyre Grammy Living Legend Award në vitin 1993, si dhe çmimin e Akademisë Amerikane të Muzikës, “Artist i shekullit”.

Michael Jackson u lind më 29 gusht 1958 në Gary të Indianës, i shtati ndër nëntë fëmijë. Ai fitoi famë në vitet 60-të si këngëtari kryesor i kompleksit Jackson Five, një grup shumë i suksesshëm i muzikës pop, i përbërë nga Michael-i dhe katër vëllezër të tij. Me zërin e tij unik dhe kërcimin karakteristik “moonwalk” (shkarrje mbrapsht që krijon përshtypjen e ecjes përpara), Jackson u bë këngëtari solo me disqet më të shitura të të gjitha kohëve. Në fillim të viteve 80-të, ai e shndëroi videon muzikore në formë arti me krijime të tilla si “Billie Jean”, “Beat It” dhe albumin e tij epik “Thriller”. Tingulli i Jackson-it, stili dhe mënyra e tij e kërcimit frymëzuan breza të tërë artistësh më të rinj të muzikës pop, soul, R&B dhe hip-hop.

Me gjithë famën dhe suksesin e tij financiar, Michael Jackson-i bëri një jetë të mbylluar. Ai kishte disa shtëpi, përfshirë “Neverland”, një pallat në Kaliforni me kopështin e tij zoologjik dhe një park lodrash për fëmijë. Michael shpesh argëtonte fëmijët dhe gjithmonë e hapte shtëpinë e tij për aktiviteve bamirëse në shërbim të tyre. Gazetarët e kanë përshkruar atë si një njeri që jetonte në botën imagjinare që krijoi vetë dhe kanë komentuar se kjo ishte përpjekja e tij për të rifituar fëmijërinë e humbur. Shumë njerëz besojnë se Jackson-i u përpoq gjithë jetën e tij për fituar vitet e humbura, duke u rrethuar nga fëmijë dhe duke e parë jetën dhe punën me pafajësinë e një fëmije.

Por suksesi i Jackson-it shpesh u zbeh nga trazirat në jetën e tij private. Ai u akuzua dy herë për abuzim seksual të djemve të vegjël dhe për një akt të tillë, ndaj tij u ngrit një padi gjyqsore në vitin 2003. Jackson u lirua nga akuzat dy vjet më vonë, por reputacioni i tij mbeti i njollosur.

Mbreti i muzikës pop, Michael Jackson, vdiq papritur më 25 qershor 2009 në Los Anxhelos të Kalifornisë, në moshën 50 vjeçare dhe pak para fillimit turneut të tij me një koncert në Londër. Ai u deklarua i vdekur dy orë pasi u çua nga shtëpia e tij në Qendrën Mjekësore të Universitetit të Kalifornisë, pasi pësoi një ndalim zemre në shtëpinë e tij në Los Anxhelos. I vëllai i Michael Jacksonit, këngëtari Jermaine Jackson, u tha gazetarëve se një ekip mjekësor, përfshirë edhe mjekun personal të Michael-it, u përpoqën ta sjellin në jetë artistin si në shtëpi ashtu edhe në spital. Një zëdhënës i zyrës së morgut në Los Anxhelos tha se trupit do t’i bëhet autopsia më 26 qershor, por rezultatet priten pas 6-8 javësh.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Të shtënat në Muzeumin Përkujtimor të Holokaustit në Uashington më 10 qershor 2009 kanë nxitur përsëri debatin se çfarë duhet bërë për të mbajtur nën kontroll grupet e ndryshme që nxisin urrjejten në Shtetet e Bashkuara dhe si duhet trajtuar “krimi i urrejtjes”. Megjithëse ekstremizmi i shoqëruar me dhunë nuk është ndonjë fenomen i ri as në Amerikë dhe as gjetkë, ai vazhdon të paraqesë mjaft sfida serioze për ata që duan ta parandalojnë. Disa nga këto sfida janë ligjore ndërsa të tjera politike dhe administrative.

Në aspektin ligjor, ekspertët e jurisprudencës thonë se vështirësitë janë të konsiderueshme në përpjekjet për të balancuar mbrojtjen e lirive civile, në veçanti lirinë e shprehjes, me synimin për të shmangur gjakderdhje. Ata që janë të ngarkuar për zbatimin e ligjit, hera herës i kanë kapërcyer kompetencat që u lejon autoriteti dhe kanë shkelur Amendamentin e Parë të Kushtetutës amerikane, që ka të bëjë pikërisht me lirinë e shprehjes, kur janë përpjekur të hetojnë ose të vënë nën kontroll ekstremistët.

Në aspektin politik dhe administrativ ngrihet pyetja se sa burime duhen shfrytëzuar dhe me çfarë kosto për të parandaluar apo luftuar rastet e rënda, megjithëse jo të zakonta, të dhunës së motivuar nga urrejtja. Madje, një shumicë e ndjeshme e atyre që sulmojnë të tjerët për shkak të racës, etnisë, fesë, prirjeve seksuale, apo karakteristika të tjera, nuk janë njerëz me paragjykime të forta dhe aktivitet të rrezikshëm për të vënë ato në praktikë. Ata nuk bëhen as anëtarë të grupeve supremaciste dhe as nuk i shprehin pikpamjet e tyre në Internet ose gjetkë në formë manifestesh.

Pak pas mesditës së 10 qershorit, 88-vjeçari James von Brunn, hyri në Muzeumin e Holokaustit me armë zjarri dhe menjëherë hapi zjarr duke goditur në gjoks rojen 39-vjeçar zezak, Stephen Tyrone Johns, që për kortezi i hapi derën këtij të moshuari. Johns vdiq pas disa orësh në spitalin e Universitetit George Uashington. Dy roje të tjera iu përgjegjën zjarrit me zjarr, duke e plagosur Von Brunn-in në fytyrë. Shkëmbimi i të shtënave ngjalli panik tek turistët, mes të cilëve edhe grupe nxënësisht që rendën për të shpëtuar.

Ndaj Von Brunn-it, i cili është në gjendje kritike në të njejtin spital, autoritetet federale kanë ngritur akuzat për vrasje, si dhe për armëmbajtje dhe përdorimin e armës së zjarrit në një ndërtesë federale. Byroja Federale e Hetimeve po përgatit akuzat edhe për krimin e urrejtjes kundër Von Brunn-it, i cili mendohet të ketë vepruar i vetëm. Ai është një individ i dënuar më parë për përdorim armësh, prandaj sipas autoriteteve, nuk mund të mbante ligjërisht armë zjarri. Ai ishte burgosur në vitin 1981 pasi tentoi të rëmbente, por pa sukses, anëtarë të Rezervës Federale (Bankës Qendrore) të Shteteve të Bashkuara. Në gjyq ai tha se ishte i irrituar për shkak të interesave të larta bankare dhe gjendjes së ekonomisë së vendit.

Policia e ka përshkruar Von Brunn-in si supremacist të bardhë ekstremist me aktivitet të gjatë anti-semit. Një bllok shënimesh që policia gjeti në makinën e Von Brunn-it, duket se ofron të dhëna për gjendjen e tij mendore para të shtënave. “Holokausti është gënjeshtër”, thuhet në një prej shënimeve. “Obama u krijua nga hebrejtë. Obama bën atë që i thonë pronarët e tij hebrej. Hebrejtë kanë rrëmbyer paranë e Amerikës. Hebrejtë kontrollojnë mediat e komunikimit masiv”. Pikpamjet e tij për Holokaustin ai i ka shprehur intensivisht në faqen e internetit HolyWesternEmpire.org, ku ka promovuar edhe librin e tij “Kill the Best Gentiles!”, në të cilin ai pretendon të ketë zbuluar konspiracionin e hebrejve për të “shkatërruar genin e racës së bardhë”. Von Brunn-i ka bërë thirrje të tilla raciste si “ka ardhur koha për të vrarë të gjithë hebrejtë” dhe “të deportohen të gjithë hebrejtë dhe zezakët nga vendet e bardha”.

Sipas FBI-së, krimi i urrejtjes është akt si vrasja, djegija, apo vandalizmi, por që ka si bazë paragjykimin. Me qëllimin e mbledhjes së statistikave, Kongresi i Shteteve të Bashkuara e ka përkufizuar krimin e urrejtjes si “akt kriminal kundër personit ose pronës, i motivuar tërësisht apo pjesërisht nga paragjykimet e autorit për racën, fenë, paaftësinë fizike, origjinën etnike, apo prirjet seksuale”. Vetë urrejtja nuk është krim, prandaj dhe organet e rendit në Shtetet e Bashkuara, konkretisht FBI-ja, tregohen të kujdesëshme në veprimet e tyre duke patur parasysh mbrojtjen e lirisë së fjalës dhe të lirive të tjera civile të njeriut.

Por ekspertët thonë se sulmi në Muzeumin Përkujtimor të Holokaustit tregon se sa e rrezikshme mund të bëhet urrejtja që buron nga dualizmi, demonizimi, agresioni apokaliptik dhe etiketimi i një objekti të caktuar, duke marrë përmasat e krimit të dënueshëm me ligj. Po ashtu ekspertët këmbëngulin se krimi i urrejtjes duhet luftuar jo vetëm me mjetet e ligjit por edhe nëpërmjet ndërgjegjësimit të shoqërisë dhe aktivizmit shoqëror për të siguruar qetësinë publike.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Presidenti Barak Obama zgjodhi anëtaren e Gjykatës Federale të Apeleve, Sonja Maria Sotomajor, kandidate për Gjykatën e Lartë, duke e cilësuar atë “një grua frymëzuese” që zotëron intelektin dhe pasionin për të interpretuar kushtetutën me zgjuarsi. Ceremonia e njoftimit të kanditurës së saj në Shtëpinë e Bardhë kishte një pamje diversiteti, me presidentin e pare zezak që emëronte anëtarin e pare hispanik të Gjykatës, dhe nënpresidentin Xho Bajden, i bardhë.

Presidenti Obama theksoi se gjykatësja Sotomajor ka më shumë përvojë si gjykatëse se çdo kanditat kur është emëruar për në Gjykatën e Lartë dhe vuri në dukje se ajo ka fituar “respektin e kolegëve në gjykatë, admirimin e shumë juristëve që kanë mbrojtur çështje para saj, si dhe adhurimin e ndihmësve të saj, që e kanë parë atë si mentore”. Në prezantimin e tij, Presidenti Obama tha se Sotomajor “në rrugën e saj ndeshi bariera të mëdha, kapërceu paragjykimet dhe jetoi ëndërrën amerikane që solli prindërit e saj në këtë vend shumë kohë më parë”.

Duke qendruar në krah të Presidentit dhe Nënpresidentit në Shtëpinë e Bardhë, në fjalën e saj të falenderimit, zonja Sotomajor vlerësoi emërimin si nderimin më të madh që i bëhej në jetën e saj, duke thënë se “nuk do të harrojë kurrë se çfarë peshe do të kishin për njerëzit, bizneset dhe qeverinë” vendimet e saj. 54-vjeçarja Sotomajor tha se përvoja e jetës dhe prejardhja hispanike ndikuan që ajo të punonte si gjykatëse.

Sonja Sotomajor lindi në Nju Jork në një familje portorikane dhe u rrit në një zonë të varfër të lagjes Bronx. Në moshën 8 vjeçare ajo u diagnostikua me diabet dhe kur ajo ishte vetëm 9 vjeç, babai i vdes në moshën 42 vjeçare.   Sonja dhe i vëllai, Huan, i cili ushtron profesionin e mjekut në Sirakuzë të Nju Jorkut, u rritën nën kujdesin e nënës, e cila punonte si infermjere. Sotomayor është diplomuar summa cum laude nga Universiteti Princeton dhe Fakulteti Juridik i Universitetit Yale, ku ishte edhe redaktore e revistës juridike “Yale Review”, dy prej universiteteve më të mira të Amerikës.

Sonja Sotomajor e filloi karierën e saj ligjore në vitin 1979 si nënprokurore qarku në Nju Jork dhe më vonë punoi si avokate për një kompani private. Në vitin 1992, presidenti republikan Xhorxh Herbert Uoker Bush e emëroi atë si gjykatëse federale në Nju Jork, ndërsa në vitin 1998, presidenti demokrat Bill Klinton e emëroi në gjykatën e apelit. Gjykimi i saj më i njohur ishte ai i vitit 1995, kur vendosi në favor të lojtarëve të bejsbollit që ishin ankuar ndaj pronarëve të ekipit, duke i dhënë kështu fund grevës që kishte shkaktuar ndërprerjen e kampionatit një vit më parë.

Nëse nuk del ndonjë e papritur, Senati amerikan ka të ngjarë ta miratojë kandidaturën e saj, meqë demokratët përbëjnë shumicën, dhe ajo do të jetë gruaja e dytë në Gjykatë krahas gjykatëses Ruth Bader Ginsburg, si dhe gruaja e tretë në historinë e Gjykatës së Lartë amerikane. Analistët thonë se prania e Sotomajorit në Gjykatën e Lartë nuk do ta prekte balancën e saj ideologjike, pasi ajo do të zëvendësojë gjykatësin Dejvid Suter, i cili del në pension në qershor dhe që ka votuar në shumicën e rasteve në krahun e liberalëve.

Presidenti Obama i bëri thirrje Senatit ta konfirmojë gjykatësen Sotomajor para fillimit të sesionit të ardhëshëm të Gjykatës së Lartë në tetor dhe theksoi me qëllim faktin se ajo është miratuar nga Senati dy herë gjatë karierës së saj. Shtatë nga republikanët që janë aktualisht në Senat votuan në favor të konfirmimit të saj për gjykatën e apeleve në vitin 1998. Dy konfirmimet e fundit në Gjykatën e Lartë ai i gjykatësit Xhon Roberts, tani kryetar i saj, dhe ai i gjykatësit Samuel Alito, zgjatën respektivisht 73 dhe 93 ditë.

Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington

Kryetarja e Dhomës së Përfaqësuesve të Kongresit amerikan, Nenci Pelosi, gjatë një konference me gazetarët më 14 maj 2009, akuzoi zyrtarët e zbulimt se i kishin dhënë “informacion të pasaktë dhe jo të plotë” për përdorimin e simulimit të mbytjes dhe praktika të tjera të ashpëra hetimi nga administrata Bush, duke thënë se zyrtarët e Agjencisë Qendrore të Zbulimit, CIA, janë fajtorë “për keqinformimin e Kongresit të Shteteve të Bashkuara”.

Zonja Pelosi hodhi gjithashtu poshtë sugjerimet se ajo kishte bashkëpunuar në një fare mënyre me administratën Bush, vetëm për faktin se ajo dhe të tjerët në Kongres ishin informuar për praktikat e torturave dhe theksoi se Kongresi ishte i pafushiqëm për ta ndalur administratën në praktikën e saj.

Por deklarata e saj bie ndesh me një raport të zbulimit, paraqitur kongresit në fillim të majit në të cilin thuhet se zonja Pelosi, demokrate nga Kalifornia, ishte informuar për teknikat komplekse të hetimeve “të praktikuara” në shtator të vitit 2002, një muaj më para përdorimit të teknikës së simulimit të mbytjes me ujë ndaj të dyshuarit për terrorizëm, Abu Zubaidehut.

Madje Drejtori i CIA-s, Leon Paneta, një nga ish zyrtarët e administratës Klinton, u dërgoi një mesazh shumë të fortë punonjësve, në të cilin mbron agjencinë ndaj kritikave të zonjës Pelosi dhe i udhëzon prerazi ata të vazhdojnë punën e tyre. “Nuk është politika apo praktika jonë të keqinformojmë Kongresin. Ajo është kundër ligjeve dhe vlerave tona. Siç ka raportuar më parë Agjencia për pyetjet e Kongresit, të dhënat tona të shtatorit 2002 tregojnë se zyrtarët e CIA-s informuan saktësisht për hetimin e Abu Zubaidehut, duke përshkruar ‘teknikat komplekse që ishin përdorur’. Më në fund është në kompetencë të Kongresit të vlerësojë gjithë të dhënat dhe të nxjerrë konkluzionet e tij për çfarë ka ndodhur”, thotë zoti Paneta në mesazin e tij, që iu transmetua medias nga zyra e shtypit e CIA-s.

Kryetarja e Dhomës së Përfaqësuesve, Nenci Pelosi, u detyrua të përgjigjet me një deklaratë delikate në të cilën mbështet punën e komunitetit amerikan të zbulimit dhe thotë se kritikat e saj i drejtoheshin administratës Bush dhe jo zyrtarëve të CIA-s. “Ne të gjithë kemi respektin më të madh për dedikimin e burrave dhe grave të komunitetit tonë të zbulimit, i cili është thellësisht i angazhuar për sigurinë e popullit amerikan. Kritika ime i drejtohej vetëm administratës Bush që nuk informoi si duhej Kongresin. Unë kam respekt për të gjithë ata në komunitetin e zbulimit që punojnë për sigurinë e vendit tonë. Me rëndësi tani është që ne të jemi të bashkuar në angazhimin tonë për sigurinë e vendit dhe unë do të vazhdoj ta përqendroj vemendjen në mënyrën se si Kongresi ushtron përgjegjësitë e tij të kontrollit”, thotë zonja Pelosi në deklaratën e saj.

Në një intervistë me kanalin televiziv ABC, ish kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Njut Gingriç, republikan nga Xhorxhia, tha se zonja Pelosi “ka gënjyer në Dhomën e Përfaqësueve dhe mendoj se është detyrimi absolut i Dhomës të hapë hetimet ndaj saj dhe shpresoj që të vendosë për një gjë të tillë”. Zoti Gingriç e karakterizoi zonjën Pelosi si një politikane të paskrupullt që i shfrytëzon linjat partiake për qëllimet e saj të ngushta. “Ka vetëm dy variante mbrojtëse. Fakti është se ajo ose nuk ka bërë punën e saj, ose e ka bërë atë dhe tani ka frikë të thotë të vërtetën”.

Por aktualisht mesazhi politik duket se është shumë më i fuqishëm, pasi tani përplasja është tepër serioze mes kongresistes më të fuqishme demokrate dhe një prej zyrtarëve më të lartë të administratës Obama. “Uashingtoni ka patur një traditë të vjetër”, thekson në mesazhin e tij Drejtori i CIA-s Leon Paneta. “Ajo daton para shërbimit tim me këtë institucion të shkëlqyer dhe do të vazhdojë edhe pasi unë të largohem prej këtej”. Pavarësisht nga përkatësia partiake, zoti Paneta bëri atë që do të bënte çdo drejtor tjetër për të forcuar moralin e një agjencie që, me të drejtë apo pa të drejtë, është vënë në shënjestër të kritikave, por që nga gjithë të dhënat është ndoshta agjencia me nivelin më të lartë arsimor dhe profesional në gjithë qeverinë federale amerikane.